Kombi Arızası Tamir Ücretini Kim Öder? Kiracı mı, Ev Sahibi mi?

Kombi arızası tamir ücretinin kiracıya mı yoksa ev sahibine mi ait olduğu, yalnızca kombinin kiralanan konutta bulunan bir demirbaş olmasına göre belirlenmez. Arıza cihazın eskimesinden, kullanım ömrünü tamamlamasından veya teknik bir parçanın kendiliğinden bozulmasından kaynaklanıyorsa masraf kural olarak ev sahibine; olağan bakımın yapılmaması, hatalı kullanım ya da kiracının kusurlu müdahalesi nedeniyle ortaya çıkmışsa kiracıya ait olabilir. Bu nedenle hukuki değerlendirmede servis raporu, arızanın nedeni, tarafların bildirimleri ve kira sözleşmesinin hükümleri birlikte incelenmelidir.

Kombi Arızası Masrafını Kimin Ödeyeceği Nasıl Belirlenir?

Kiralık evde kombi bozulduğunda uygulanabilecek temel ayrım şöyledir:

Bu tablo kesin ve değişmez bir sorumluluk listesi değildir. Örneğin kombinin ana kartının yanması çoğu olayda eskime veya teknik arıza olarak değerlendirilse de voltaj dalgalanması, su teması, yetkisiz müdahale veya başka bir kullanıcı kusuru bulunabilir. Hukuki sonucun somut olayın özelliklerine göre değişebileceği unutulmamalıdır.

Kombi Tamir Ücretinin Hukuki Dayanağı

Kombi arızasından doğan masrafların paylaşımında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun kiraya verenin ve kiracının borçlarını düzenleyen hükümleri uygulanır.

Kiraya Veren Evi Kullanıma Elverişli Tutmakla Yükümlüdür

Türk Borçlar Kanunu’nun 301. maddesine göre kiraya veren, kiralananı sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli durumda teslim etmek ve kira sözleşmesi devam ettiği sürece bu durumda bulundurmakla yükümlüdür.

Konutun kış aylarında ısıtılamaması veya sıcak su ihtiyacının karşılanamaması, kullanım elverişliliğini önemli ölçüde etkileyebilir. Bu nedenle kiracının kusurundan kaynaklanmayan ve olağan bakım sınırını aşan kombi arızalarının giderilmesi, kural olarak kiraya verenin kiralananı kullanıma elverişli bulundurma borcu kapsamında değerlendirilir.

TBK’nın 301. maddesindeki bu yükümlülük, konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı aleyhine değiştirilemez. Dolayısıyla kira sözleşmesine “kombiye ilişkin bütün bakım ve onarımlar kiracıya aittir” şeklinde genel bir hüküm yazılmış olması, ev sahibinin her türlü esaslı onarım sorumluluğundan kurtulduğu anlamına gelmez.

Olağan Temizlik ve Bakım Giderleri Kiracıya Aittir

Türk Borçlar Kanunu’nun 317. maddesine göre kiracı, kiralananın olağan kullanımı için gerekli temizlik ve bakım giderlerini ödemekle yükümlüdür.

Kombinin olağan bakımının yaptırılması, filtrelerin temizlenmesi ve cihazın günlük kullanımından kaynaklanan küçük bakım işlemleri bu kapsamda değerlendirilebilir. Bununla birlikte kanunda “kombinin her yıl bakımının yaptırılması zorunludur” şeklinde sabit bir süre bulunmamaktadır. Bakım yükümlülüğünün kapsamı; cihazın teknik özellikleri, üretici talimatları, sözleşme hükümleri ve yerel uygulama dikkate alınarak belirlenir.

Kiracının olağan bakım yükümlülüğünü yerine getirmemesi tek başına bütün tamir giderlerinden sorumlu tutulması için yeterli olmayabilir. Yapılmayan bakım ile meydana gelen arıza arasında teknik bir neden-sonuç bağlantısı bulunmalıdır.

Örneğin yetkili servis, arızanın uzun süre temizlenmeyen filtre veya bakımsızlık nedeniyle meydana geldiğini açıkça tespit ederse kiracının sorumluluğu gündeme gelebilir. Buna karşılık arıza cihazın kullanım ömrünü tamamlayan bir parçasından kaynaklanıyorsa, geçmiş bakım kayıtlarının bulunmaması otomatik olarak bütün masrafın kiracıya yüklenmesini sağlamaz.

Kiracı Kombiyi Özenle Kullanmalıdır

TBK’nın 316. maddesi, kiracıya kiralananı sözleşmeye uygun ve özenli kullanma yükümlülüğü getirir. Kiracının kombinin basınç ayarlarıyla bilinçsiz şekilde oynaması, cihazı teknik talimatlara aykırı kullanması, yetkisiz kişilere müdahale ettirmesi veya arızalı cihazı kullanmaya devam ederek zararı büyütmesi kusurlu kullanım olarak değerlendirilebilir.

Kiracıdan kaynaklanan bir müdahale veya ihmal bulunduğu ileri sürülüyorsa bunun somut delillerle ortaya konulması gerekir. Yalnızca “Kombi kiracı kullanırken bozuldu” denilmesi, arızanın kiracı kusurundan kaynaklandığını tek başına göstermez.

Olağan Eskime ve Bozulmadan Kiracı Sorumlu Değildir

Türk Borçlar Kanunu’nun 334. maddesinde kiracının, sözleşmeye uygun kullanımdan doğan eskime ve bozulmalardan sorumlu tutulamayacağı kabul edilmiştir.

Bu hüküm özellikle uzun yıllardır kullanılan kombiler bakımından önemlidir. Cihazın zaman içinde veriminin düşmesi, parçalarının aşınması veya kullanım ömrünü tamamlaması, kural olarak kiracının kötü kullanımından kaynaklanan zarar olarak değerlendirilemez.

Kombi Bakımı ile Kombi Tamiri Aynı Şey Değildir

Uygulamada en sık yapılan hata, bakım ve tamir kavramlarının aynı kabul edilmesidir.

Bakım, cihazın çalışmasını sürdürmek ve muhtemel arızaları önlemek amacıyla yapılan olağan işlemleri ifade eder. Temizlik, filtre kontrolü, genel çalışma kontrolü ve günlük kullanıma bağlı küçük ayarlamalar bu kapsama girebilir.

Tamir ise meydana gelmiş bir arızanın giderilmesini, bozulan parçanın onarılmasını veya değiştirilmesini ifade eder. Tamirin masrafının kime ait olduğu, parçanın neden bozulduğuna göre belirlenir.

Yenileme veya değişim ise kombinin artık tamir edilememesi, güvenli çalışmaması ya da ekonomik ömrünü tamamlaması nedeniyle yeni bir cihaz takılmasını ifade eder. Kombinin tamamen değiştirilmesi, olağan bakım gideri sayılamayacak nitelikte esaslı bir harcamadır ve kural olarak taşınmaz malikinin sorumluluğunda değerlendirilir.

Bu nedenle servis belgesinde yalnızca “bakım ve onarım yapıldı” ifadesinin bulunması yeterli olmayabilir. Hangi işlemlerin yapıldığı, hangi parçaların değiştirildiği ve arızanın neden kaynaklandığı ayrı ayrı gösterilmelidir.

Hangi Kombi Arızalarını Ev Sahibi Öder?

Aşağıdaki durumlarda kombi tamir ücretinin ev sahibine ait olması gündeme gelebilir:

Kombinin Eskimesi veya Kullanım Ömrünü Tamamlaması

Uzun süredir kullanılan kombinin zamanla arızalanması, kiracının kusuru bulunmadığı sürece doğal yıpranma kapsamında değerlendirilebilir. Cihazın yaşı, daha önceki arıza kayıtları ve teknik servis raporu bu değerlendirmede önem taşır.

Ana Parçaların Teknik Nedenle Bozulması

Ana kart, eşanjör, sirkülasyon pompası, fan motoru, gaz valfi veya benzeri maliyetli parçaların kendiliğinden arızalanması hâlinde masrafın ev sahibine ait olması mümkündür.

Ancak yalnızca parçanın adına bakılarak karar verilmemelidir. Örneğin ana kartın cihazın eskimesi nedeniyle bozulması ile kiracının cihaza su temas ettirmesi sonucu yanması aynı hukuki sonuca yol açmaz.

Kombinin Kiracıya Arızalı Teslim Edilmesi

Kiracı taşınmaza girdikten kısa süre sonra kombinin çalışmadığını veya sürekli arıza verdiğini tespit ederse teslim anında mevcut bir ayıp söz konusu olabilir.

Kiraya verenin, kiralananı kullanıma elverişli durumda teslim etme yükümlülüğü bulunduğundan, teslim sırasında mevcut olan teknik sorunların giderilmesi kural olarak ev sahibine aittir.

Kiracının teslim tutanağına kombinin çalışır durumda olduğunu yazması, sonradan ortaya çıkan gizli bir arıza bakımından her durumda hak kaybına yol açmaz. Ancak arızanın teslim sırasında mevcut olduğunun ispatı güçleşebilir.

Montaj, Baca veya Tesisat Hatası

Arızanın kombinin kendisinden değil; doğalgaz tesisatından, su tesisatından, baca bağlantısından, elektrik hattından veya hatalı montajdan kaynaklanması mümkündür.

Bu tür sorunlar çoğunlukla taşınmazın teknik altyapısı ve güvenli kullanımıyla ilgili olduğundan kiraya verenin sorumluluğunda değerlendirilebilir. Ortak tesisattan kaynaklanan bir sorun varsa apartman yönetimi ve kat maliki arasındaki sorumluluk hükümleri de ayrıca incelenmelidir.

Kombinin Tamamen Değiştirilmesi

Cihazın tamir edilememesi, yedek parçasının bulunmaması veya güvenli şekilde kullanılamaması nedeniyle tamamen değiştirilmesi gerekiyorsa yeni kombi bedeli kural olarak ev sahibine aittir.

Kiracı, ev sahibinin bilgisi ve onayı olmadan daha yüksek özelliklere sahip pahalı bir model seçerse bedelin tamamının geri alınması konusunda uyuşmazlık çıkabilir. Yapılan harcamanın gerekli, makul ve kiraya verenin menfaatine uygun olması gerekir.

Hangi Durumlarda Kombi Masrafını Kiracı Öder?

Kiracının sorumluluğu özellikle olağan bakım, yanlış kullanım ve zararın büyümesine neden olan ihmallerde ortaya çıkabilir.

Olağan Bakımın Yapılmaması

Kira sözleşmesinde veya cihazın kullanım koşullarında kiracıya bırakılan olağan bakım işlemlerinin yerine getirilmemesi ve arızanın doğrudan bu nedenle meydana gelmesi hâlinde tamir masrafı kiracıdan talep edilebilir.

Bunun için servis raporunda arızanın bakımsızlıktan kaynaklandığının teknik olarak açıklanması önemlidir.

Kullanıcı Hatası

Yanlış basınç ayarı yapılması, donmaya karşı gerekli önlemlerin alınmaması, cihazın susuz çalıştırılması, kombi kapağının açılarak parçalarına müdahale edilmesi veya kullanım talimatlarına açıkça aykırı davranılması kullanıcı hatası olarak değerlendirilebilir.

Yetkisiz Servis Müdahalesi

Kiracının kombiyi yetkisiz bir kişiye açtırması ve müdahale sonucunda yeni bir hasar meydana gelmesi durumunda, bu zararın kiracıya yüklenmesi mümkündür.

Ayrıca yetkisiz müdahale üretici garantisinin sona ermesine neden olmuşsa, ortaya çıkan ek zarar da talep konusu yapılabilir.

Arızanın Ev Sahibine Geç Bildirilmesi

TBK’nın 318. maddesine göre kiracı, kendisinin gidermekle yükümlü olmadığı ayıpları kiraya verene gecikmeksizin bildirmekle yükümlüdür. Bildirimin yapılmaması nedeniyle zarar büyürse kiracı, artan zarardan sorumlu tutulabilir.

Örneğin kombiden su sızdığı fark edildiği hâlde ev sahibine haber verilmeden cihazın kullanılmaya devam edilmesi ve bu nedenle elektronik parçaların da zarar görmesi durumunda kiracının sorumluluğu yalnızca ilk arıza ile sınırlı kalmayabilir.

Kombi Bozulduğunda Kiracı Nasıl Hareket Etmelidir?

Kombi arızasında hukuki ve teknik sürecin doğru yönetilmesi, daha sonra ortaya çıkabilecek ücret uyuşmazlığının çözümünü kolaylaştırır.

1. Cihaz Güvenli Değilse Kullanım Durdurulmalıdır

Gaz kokusu, yanma sorunu, su kaçağı, elektrik arızası veya karbonmonoksit şüphesi bulunuyorsa kombi kullanılmaya devam edilmemelidir. Acil güvenlik riski bulunan durumlarda yetkili birime ve teknik servise başvurulmalıdır.

2. Yetkili veya Güvenilir Servis Raporu Alınmalıdır

Servis raporunda aşağıdaki bilgilerin bulunması istenmelidir:

• Arızalanan parça,
• Arızanın muhtemel nedeni,
• Kullanıcı hatası bulunup bulunmadığı,
• Cihazın yaklaşık yaşı ve genel durumu,
• Tamirin mümkün olup olmadığı,
• Değişmesi gereken parçalar,
• Tamir veya değişim maliyeti.

Sadece ödeme makbuzu alınması yeterli değildir. Uyuşmazlıkta esas önem taşıyan belge, arızanın nedenini açıklayan teknik servis formudur.

3. Ev Sahibine Gecikmeksizin Yazılı Bildirim Yapılmalıdır

Kiracı, kombinin arızalandığını ev sahibine telefon görüşmesiyle bildirse bile ayrıca yazılı mesaj, e-posta veya noter ihtarnamesiyle kayıt oluşturmalıdır.

Bildirimde arızanın tarihi, servis tespiti, tahmini maliyet ve tamir için tanınan süre açıkça belirtilmelidir. Kış aylarında konutun tamamen ısınamaz hâle gelmesi ile yaz döneminde sıcak su kullanımının kısmen etkilenmesi aynı aciliyet düzeyinde değerlendirilmeyebilir.

Kanunda kombi tamiri için sabit olarak üç gün, beş gün veya yedi gün şeklinde belirlenmiş bir süre bulunmamaktadır. Tanınacak sürenin “uygun süre” olması gerekir.

4. Ev Sahibine Onarım İmkânı Tanınmalıdır

Kiracı, zorunlu ve acil bir durum bulunmadıkça doğrudan kombiyi değiştirmek yerine öncelikle ev sahibine arızayı giderme imkânı vermelidir.

Ev sahibi farklı bir yetkili servis çağırmak veya daha uygun bir tamir seçeneğini değerlendirmek isteyebilir. Kiracının bu imkânı tanımadan yüksek maliyetli işlem yaptırması, bedelin geri alınmasını güçleştirebilir.

5. Fatura ve Servis Belgeleri Saklanmalıdır

Tamir kiracı tarafından yaptırılmışsa fatura, servis formu, banka ödeme dekontu, değiştirilen parçaya ilişkin bilgiler ve taraflar arasındaki yazışmalar saklanmalıdır.

Faturasız veya açıklamasız elden ödemeler, harcamanın miktarı ve gerekliliği konusunda ispat sorunu doğurabilir.

Kombi Tamir Ücreti Kiradan Düşülebilir mi?

TBK’nın 306. maddesine göre kiracı, kiraya verenden ayıbın uygun bir süre içinde giderilmesini isteyebilir. Ayıp bu süre içinde giderilmezse kiracı, belirli şartlar altında ayıbı kiraya veren hesabına gidertip bundan doğan alacağını kira bedelinden indirebilir.

Bununla birlikte kombi masrafının doğrudan ve hiçbir bildirim yapılmadan kiradan kesilmesi ciddi hukuki riskler taşır. Güvenli bir mahsup işlemi bakımından şu hususlar önemlidir:

• Arıza kiracının sorumluluğunda olmamalıdır.
• Ev sahibine yazılı bildirim yapılmalıdır.
• Onarım için uygun süre tanınmalıdır.
• Harcama zorunlu ve makul olmalıdır.
• Fatura ve servis raporu bulunmalıdır.
• Kiradan düşülecek miktar açıkça bildirilmelidir.
• Kiranın masrafı aşan kısmı zamanında ödenmelidir.

Kiracının “Kombi yapılmadı” diyerek kira bedelinin tamamını ödememesi doğru bir yöntem değildir. Mahsup hakkının bulunup bulunmadığı tartışmalıysa eksik kira iddiasıyla icra takibi veya tahliye süreci gündeme gelebilir.

Özellikle kombinin tamamen değiştirilmesi gibi mülkiyet hakkına etkisi bulunan yüksek maliyetli işlemlerde, ev sahibinin yazılı onayının alınması veya hukuki yol izlenmesi daha güvenli olacaktır.

Kombi Çalışmıyorsa Kira Bedelinde İndirim İstenebilir mi?

Kombinin çalışmaması kiralananın kullanımını etkiliyorsa, TBK’nın 307. maddesi kapsamında kira bedelinde ayıpla orantılı indirim talep edilebilir.

İndirim, kiraya verenin ayıbı öğrendiği tarihten arızanın giderildiği tarihe kadar geçen dönem için gündeme gelir. Kombinin tamamen çalışmaması, yalnızca sıcak su vermemesi veya zaman zaman hata kodu göstermesi farklı indirim oranlarına yol açabilir.

Kiracı kendi takdirine göre kira bedelini belirli bir oranda azaltmamalıdır. Ayıbın kullanım üzerindeki etkisi ve uygun indirim miktarı konusunda anlaşma sağlanamazsa uyuşmazlık arabuluculuk ve gerektiğinde mahkeme yoluyla çözümlenir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 25.03.2019 tarihli, 2017/6595 Esas ve 2019/2530 Karar sayılı kararında da kira bedelinde indirim bakımından ayıbın kiraya verene bildirilmesinin önemi vurgulanmıştır.

Kombi Arızasında İspat Yükü ve Önemli Deliller

Kombi tamir bedeline ilişkin uyuşmazlıklarda çoğu zaman asıl tartışma, arızanın hangi nedenle meydana geldiği noktasında toplanır.

Değerlendirmede kullanılabilecek başlıca deliller şunlardır:

• Kira sözleşmesi,
• Taşınmaz teslim tutanağı,
• Demirbaş listesi,
• Yetkili servis raporu,
• Kombinin bakım geçmişi,
• Kombinin marka, model ve üretim yılı,
• Arıza kodlarına ilişkin kayıtlar,
• Fotoğraf ve video görüntüleri,
• Ev sahibine gönderilen yazılı bildirimler,
• Tamir teklifleri ve faturalar,
• Banka dekontları,
• Gerekirse bilirkişi incelemesi.

Servis raporunda yalnızca “parça değiştirildi” yazması, arızanın nedenini açıklamadığı için yetersiz kalabilir. “Cihazın yaşına bağlı doğal aşınma”, “bakımsızlık”, “kullanıcı müdahalesi”, “voltaj kaynaklı hasar” veya “tesisat hatası” gibi teknik nedenlerin açıkça belirtilmesi uyuşmazlığın çözümünde belirleyici olabilir.

Her dosyanın kendi şartlarına göre değerlendirilmesi gerektiğinden, yalnızca kombinin yaşına veya değişen parçanın fiyatına bakılarak sorumluluk belirlenemez.

Kira Sözleşmesinde Bütün Tamirlerin Kiracıya Ait Olduğu Yazıyorsa Ne Olur?

Kira sözleşmelerinde bazen bütün bakım ve tamir giderlerinin kiracıya ait olduğunu belirten genel hükümler bulunmaktadır.

Ancak TBK’nın 301. maddesinde kiraya verenin, kiralananı sözleşme süresince kullanıma elverişli bulundurma yükümlülüğünün konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı aleyhine değiştirilemeyeceği açıkça düzenlenmiştir. Bu nedenle genel ve sınırsız bir sözleşme hükmü, ev sahibinin esaslı onarım ve yenileme yükümlülüğünü her durumda ortadan kaldırmaz.

Buna karşılık sözleşmede kombinin olağan bakımının kiracı tarafından yaptırılacağı açıkça kararlaştırılmışsa bu hüküm, kanunun kiracıya yüklediği olağan bakım sorumluluğuyla uyumlu olabilir.

Sözleşme hükmünün geçerliliği değerlendirilirken giderin olağan bakım mı, küçük onarım mı, esaslı tamir mi yoksa cihazın yenilenmesi mi olduğu belirlenmelidir.

Yargıtay Kararlarında Kombi ve Tamir Masrafları

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 15.03.2004 Tarihli Karar

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 15.03.2004 tarihli, 2004/1763 Esas ve 2004/2081 Karar sayılı kararında doğrudan kombi arızasından kaynaklanan onarım bedeli incelenmiştir.

Kararda, kombinin arızalanmasında kiracının kusuru bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiği; kiracının kusursuz olduğunun belirlenmesi hâlinde onarım bedelinin kiraya verenden talep edilmesinin mümkün olabileceği kabul edilmiştir.

Bu karar, kombi masrafının otomatik olarak kiracıya veya ev sahibine yüklenemeyeceğini; öncelikle arızanın nedeninin ve kiracının kusurunun belirlenmesi gerektiğini göstermektedir.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, 16.09.2020 Tarihli Karar

Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 16.09.2020 tarihli, 2020/443 Esas ve 2020/3012 Karar sayılı kararında mutfak lavabosunun altındaki spiral boru arızası olağan kullanıma ilişkin bakım kapsamında değerlendirilmiş ve giderin kiracı tarafından karşılanması gerektiği belirtilmiştir.

Karar doğrudan kombiye ilişkin olmamakla birlikte, olağan kullanımdan kaynaklanan küçük bakım giderleri ile esaslı onarım giderlerinin ayrılması bakımından önemlidir.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, 12.12.2017 Tarihli Karar

Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 12.12.2017 tarihli, 2017/3359 Esas ve 2017/10440 Karar sayılı kararında kiracının olağan kullanımla ilgili ve kira bedeliyle orantılı tamir giderlerinden sorumlu olduğu; esaslı tamir giderlerinin ise kiraya verene ait bulunduğu belirtilmiştir.

Bu yaklaşım, kombinin filtre temizliği gibi olağan bakım işlemleriyle ana parçalarının değiştirilmesi veya cihazın yenilenmesi arasındaki hukuki ayrımı desteklemektedir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 17.06.2014 Tarihli Karar

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 17.06.2014 tarihli, 2013/14892 Esas ve 2014/7953 Karar sayılı kararında sonradan ortaya çıkan ayıplarda kiracının kiraya verene bildirimde bulunması, uygun süre tanıması ve onarımın niteliğine göre gerekli hukuki usulü izlemesi gerektiği vurgulanmıştır.

Kararın dayandığı uyuşmazlık ve eski Borçlar Kanunu hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır. Günümüzde TBK’nın 306. maddesi kiracıya, uygun sürede giderilmeyen ayıbı kiraya veren hesabına gidertebilme imkânı tanımaktadır. Bununla birlikte kombinin tamamen değiştirilmesi gibi esaslı işlemlerde yazılı onay veya hukuki yol izlenmesi hâlen önem taşır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 19.12.2019 Tarihli Karar

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 19.12.2019 tarihli, 2019/4869 Esas ve 2019/10369 Karar sayılı kararında, ayıbın verilen süre içinde kiraya veren tarafından giderilmemesi hâlinde kiracının ayıbı kiraya veren hesabına gidertmesi ve ayıbın devam ettiği dönem bakımından kira bedelinde indirim yapılması hususlarının değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Merkezi Kalorifer Kazanının Değiştirilmesine İlişkin Karar

Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 25.12.2008 tarihli, 2008/9018 Esas ve 2008/13197 Karar sayılı kararında, ana taşınmazın tamamlayıcı parçası olan merkezi kalorifer kazanının tamamen değiştirilmesine ilişkin giderin kiracı tarafından değil, doğrudan kat maliki tarafından karşılanması gerektiği belirtilmiştir.

Bu karar bireysel kombiden ziyade ortak ısıtma sistemiyle ilgilidir. Bununla birlikte olağan kullanım gideri ile taşınmazın demirbaşına ilişkin esaslı yenileme gideri arasındaki ayrım bakımından yol göstericidir.

Ev Sahibi Kombiyi Yaptırmazsa Hangi Hukuki Yollara Başvurulabilir?

Kiraya verenin yazılı bildirime rağmen kombi arızasını gidermemesi durumunda kiracı, olayın özelliklerine göre şu talepleri ileri sürebilir:

• Ayıbın giderilmesini isteme,
• Gerekli tamiri yaptırarak belgeli gideri talep etme,
• Şartları varsa gideri kira bedelinden mahsup etme,
• Ayıbın devam ettiği dönem için kira bedelinde indirim isteme,
• Ayıp nedeniyle oluşan diğer zararların tazminini talep etme,
• Önemli ayıp bulunması ve yasal şartların oluşması hâlinde sözleşmeyi feshetme.

TBK’nın 308. maddesi uyarınca kiraya veren, kusuru bulunmadığını ispat etmedikçe kiralananın ayıplı olmasından doğan zararları gidermekle yükümlü olabilir. Ancak tazminat talebi bakımından zarar, illiyet bağı ve kusura ilişkin koşullar ayrıca incelenir.

Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, ilamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin istisnalar dışında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa kira ilişkisinden doğan alacak ve diğer uyuşmazlıklarda görevli mahkeme, kural olarak sulh hukuk mahkemesidir.

Kiracı ve Ev Sahibinin Kaçınması Gereken Hatalar

Kombi arızası uyuşmazlığında hak kaybına yol açabilecek başlıca hatalar şunlardır:

Arızayı Belgelemeden Tamir Yaptırmak

Servis raporu alınmadan yapılan tamir, arızanın kaynağının sonradan belirlenmesini zorlaştırabilir. Değiştirilen parçanın mümkünse muhafaza edilmesi ve servis formunda parça bilgilerinin gösterilmesi yararlı olur.

Ev Sahibine Haber Vermeden Kombiyi Değiştirmek

Acil ve zorunlu bir durum bulunmadıkça ev sahibinin onayı alınmadan kombinin tamamen değiştirilmesi, yeni cihaz bedelinin tamamının tahsil edilememesine yol açabilir.

Kira Bedelinin Tamamını Ödememek

Kombi arızası nedeniyle kira bedelinin tamamının durdurulması yerine, yasal şartları taşıyan belgeli giderin mahsup edilmesi veya kira indiriminin usulüne uygun şekilde talep edilmesi gerekir.

Her Arızayı Kiracıya Yüklemek

Kombinin kiracının kullanımındayken bozulmuş olması, kiracının kusurlu olduğunu tek başına göstermez. Arızanın teknik nedeni araştırılmadan kiracıdan ödeme talep edilmesi uyuşmazlığa neden olabilir.

Her Tamir Masrafını Ev Sahibine Yüklemek

Olağan bakımın yapılmaması, hatalı kullanım veya yetkisiz müdahale nedeniyle oluşan arızalarda kiracının sorumluluğu doğabilir. Kombinin demirbaş olması, kiracının hiçbir koşulda sorumlu olmayacağı anlamına gelmez.

Kombi Masrafı Uyuşmazlığında Hukuki Sürecin Doğru Yönetilmesi

Kombi arızası tamir ücretinin kiracıya mı yoksa ev sahibine mi ait olduğu belirlenirken “demirbaş ev sahibine aittir” veya “kullanan kiracı öder” şeklindeki tek cümlelik yaklaşımlar yeterli değildir. Arızanın teknik nedeni, kombinin yaşı, bakım kayıtları, kiracının kullanım biçimi, ev sahibine yapılan bildirim ve yapılan harcamanın niteliği birlikte değerlendirilmelidir.

Kiracı bakımından en önemli hususlar, arızayı gecikmeksizin bildirmek, servis raporu almak, ev sahibine uygun süre tanımak ve belgelenmemiş bir masrafı doğrudan kiradan kesmemektir. Ev sahibi bakımından ise kiralananı kullanıma elverişli durumda bulundurma yükümlülüğü kapsamında bulunan esaslı tamirleri yalnızca sözleşmedeki genel bir maddeye dayanarak kiracıya yüklememek gerekir.

Her dosyanın kendi şartlarına göre değerlendirilmesi gerektiğinden aynı kombi parçasının arızalanması dahi farklı olaylarda farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Özellikle yüksek maliyetli kombi değişimi, kiradan mahsup, kira bedelinde indirim veya tazminat taleplerinde hak kaybı yaşamamak için profesyonel hukuki destek alınması önem taşır.

Yazar: Av. Erdem Varol

Hukuki konuları mevzuat, yargı kararları ve uygulama çerçevesinde ele alan bilgilendirici içerikler hazırlamaktadır.

İlgili Hukuki İçerikler

TBK Madde 301: Kiraya Verenin Teslim ve Kullanıma Elverişli Bulundurma Borcu Kira Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır? Kiracıların Riskli Yapı Tespitine İtiraz Hakkı Var mı? Tahliye Davası Türleri