TCK Madde 218, başlı başına bir suç tanımı değildir. Bu düzenleme; Türk Ceza Kanunu’nun 213 ila 217/A maddelerinde yer alan belirli kamu barışına karşı suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde, temel suç için belirlenecek cezanın yarısına kadar artırılmasını öngören ortak hükümdür. Bununla birlikte yalnızca gazete, televizyon, internet sitesi veya sosyal medya üzerinden açıklama yapılması suçun oluşması için yeterli değildir. Öncelikle ilgili temel suçun bütün unsurlarıyla gerçekleşmesi, ardından basın ve yayın yoluyla işlenme koşulunun ayrıca incelenmesi gerekir.
TCK Madde 218’in Güncel Metni
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Ortak hüküm” başlıklı 218. maddesi şöyledir:
“Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranına kadar artırılır. Ancak, haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.”
Madde, 29 Haziran 2005 tarihli ve 5377 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle bugünkü şeklini almıştır. Değişiklikle cezanın sabit olarak yarı oranında artırılması yerine, somut olayın ağırlığına göre “yarı oranına kadar” artırılması kabul edilmiş; haber verme ve eleştiri hakkına ilişkin güvence de açıkça düzenlenmiştir.
TCK 218 Bağımsız Bir Suç mudur?
TCK 218 bağımsız bir suç değildir. Bu nedenle yalnızca “TCK 218’i ihlal” gerekçesiyle mahkûmiyet kurulamaz. Önce TCK’nın önceki maddelerinden birinde tanımlanan temel suçun oluştuğu belirlenmelidir.
Temel suçun kanuni unsurları gerçekleşmemişse açıklamanın basın, internet veya sosyal medya üzerinden yapılmış olması TCK 218’in uygulanmasını sağlamaz. Başka bir ifadeyle madde, suç oluşturmayan bir ifadeyi sırf geniş bir kitleye ulaştığı için suç hâline getirmez; oluşmuş bir temel suç bakımından cezayı artıran nitelikli hâl niteliği taşır.
Bu ayrım özellikle ifade ve basın özgürlüğünün korunması bakımından önemlidir. Savcılık ve mahkeme, doğrudan TCK 218’den hareket etmek yerine önce şu soruları cevaplandırmalıdır:
- Hangi temel suçun işlendiği iddia edilmektedir?
- Bu suçun maddi ve manevi unsurları gerçekleşmiş midir?
- Kanunda aranan tehlike veya elverişlilik koşulu somut delillerle ortaya konulmuş mudur?
- Açıklama gerçekten basın ve yayın yoluyla mı yapılmıştır?
- Paylaşım haber verme veya eleştiri hakkı kapsamında kalmakta mıdır?
TCK Madde 218 Hangi Suçlarda Uygulanır?
TCK 218, sistematik konumu itibarıyla Kamu Barışına Karşı Suçlar bölümünde kendisinden önce düzenlenen suçlar bakımından uygulanır:
| Kanun maddesi | Suçun adı |
|---|---|
| TCK 213 | Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit |
| TCK 214 | Suç işlemeye tahrik |
| TCK 215 | Suçu ve suçluyu övme |
| TCK 216 | Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama |
| TCK 217 | Kanunlara uymamaya tahrik |
| TCK 217/A | Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma |
TCK 217/A, 13 Ekim 2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanun ile 218. maddeden hemen önce eklenmiştir. Bu nedenle TCK 218’in sistematik kapsamı değerlendirilirken 217/A maddesi de dikkate alınmaktadır. Eski tarihli bazı kaynaklarda yalnızca TCK 213–217 maddelerinin gösterilmesi, TCK 217/A’nın sonradan yürürlüğe girmiş olmasından kaynaklanır.
Her suçun oluşma koşulu farklıdır. Örneğin TCK 216/1 bakımından kamu güvenliği açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması gerekirken, TCK 217/A’da gerçeğe aykırı bilginin fail tarafından bilinmesi, belirli konularla ilgili olması, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayılması ve özel saikle hareket edilmesi aranır. TCK 218, temel suçta bulunmayan bir unsuru tamamlamaz.
Ayrıca madde bütün basın suçlarına uygulanmaz. Basın yoluyla hakaret, iftira veya özel hayatın gizliliğinin ihlali gibi suçlar kendi kanuni hükümleri çerçevesinde değerlendirilir. TCK 218’in her basın veya sosyal medya suçunda uygulanacağı yönündeki yaklaşım hukuken doğru değildir.
Basın ve Yayın Yoluyla İşlenme Ne Anlama Gelir?
TCK’nın 6/1-g maddesine göre basın ve yayın yolu; her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim aracıyla yapılan yayınları kapsar. Dolayısıyla TCK 218 yalnızca geleneksel basın kuruluşlarına veya gazetecilere özgü değildir.
Somut olayın özelliklerine göre şu araçlar basın ve yayın yolu kapsamında değerlendirilebilir:
- Gazete, dergi, kitap ve diğer basılı eserler,
- Radyo ve televizyon yayınları,
- İnternet haber siteleri,
- Herkese açık internet sayfaları,
- Sosyal medya paylaşımları,
- Video paylaşım platformları,
- Canlı yayınlar ve geniş kitlelere açık dijital yayınlar,
- Elektronik kitle iletişim araçları üzerinden yayımlanan ses ve görüntüler.
Belirleyici olan yalnızca kullanılan platformun adı değildir. Paylaşımın kimlere açık olduğu, belirsiz sayıdaki kişiye ulaşma kapasitesi, hesabın gizlilik ayarları, paylaşımın yapıldığı grubun niteliği ve içeriğin fiilen yayımlanıp yayımlanmadığı birlikte değerlendirilir.
Herkese açık bir sosyal medya hesabından yapılan paylaşım basın ve yayın yolu kapsamında kabul edilebilirken, iki kişi arasındaki özel mesajlaşma aynı sonucu doğurmayabilir. Kapalı gruplarda yapılan paylaşımlar bakımından ise grubun üye sayısı, katılım biçimi ve içeriğin kitle iletişimine dönüşüp dönüşmediği ayrıca incelenmelidir.
Sosyal Medya Paylaşımlarında TCK 218 Uygulanabilir mi?
Sosyal medya, elektronik kitle iletişim aracı niteliği taşıyabildiğinden TCK 218’in en fazla gündeme geldiği alanlardan biridir. Ancak her beğeni, yorum, yeniden paylaşım veya özel mesaj otomatik olarak TCK 218 kapsamında değerlendirilemez.
Mahkeme özellikle şu hususları araştırmalıdır:
- Hesap herkese açık mıdır?
- İçerik belirsiz sayıdaki kişiye ulaştırılmış mıdır?
- Paylaşımı gerçekten şüpheli veya sanık mı yapmıştır?
- Yeniden paylaşılan içerik benimsenmiş midir?
- Paylaşımın öncesindeki ve sonrasındaki açıklamalar nelerdir?
- İçerik haber verme, eleştiri, ironi veya bilgi aktarma amacı mı taşımaktadır?
- Paylaşımın ulaştığı kitle ve meydana getirdiği etkileşim nedir?
- Temel suçun aradığı açık ve yakın tehlike ya da elverişlilik koşulu gerçekleşmiş midir?
Bir içeriğin yalnızca başkasına ait olması, paylaşan kişiyi her durumda sorumluluktan kurtarmaz. Yeniden paylaşma eylemi, içeriğin daha geniş bir çevreye ulaştırılması ve benimsenmesi niteliği taşıyabilir. Buna karşılık içeriğin eleştirmek, haber vermek veya tartışmaya açmak amacıyla aktarılması farklı değerlendirme gerektirir. Paylaşımın bağlamı incelenmeden yalnızca ekran görüntüsüne bakılarak sonuca varılması sağlıklı değildir.
TCK 218 Uyarınca Ceza Nasıl Artırılır?
TCK Madde 218’de öngörülen artırımın üst sınırı yarı orandır. Kanunda “yarı oranında artırılır” değil, “yarı oranına kadar artırılır” ifadesi kullanılmıştır.
Bunun hukuki sonucu şudur:
- Artırım koşulları oluşmuşsa TCK 218’in uygulanması gerekir.
- Artırımın mutlaka yüzde elli olarak yapılması zorunlu değildir.
- Hâkim, yarıyı geçmemek üzere somut olaya uygun bir oran belirlemelidir.
- Belirlenen oran gerekçeli kararda denetlenebilir biçimde açıklanmalıdır.
Örneğin temel suç için bir yıl hapis cezası belirlenmişse TCK 218 nedeniyle yapılabilecek artırım altı ayı geçemez. Ancak somut dosyada teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, takdiri indirim veya diğer bireyselleştirme hükümleri bulunabileceğinden sonuç ceza yalnızca bu örnek üzerinden hesaplanamaz.
Yayın aracının erişim kapasitesi, paylaşımın yayılma biçimi, tekrar sayısı, hedef alınan toplumsal kesim, olay tarihindeki toplumsal ortam ve meydana gelen etkinin ağırlığı artırım oranının belirlenmesinde dikkate alınabilir. Buna karşılık mahkemenin hiçbir gerekçe göstermeden doğrudan en yüksek artırım oranını uygulaması kanun yolu incelemesinde tartışma konusu yapılabilir.
Aleniyet ile Basın ve Yayın Yoluyla İşlenme Aynı Şey midir?
Aleniyet ve basın-yayın yoluyla işlenme birbiriyle bağlantılı olmakla birlikte aynı kavram değildir.
Aleniyet, fiilin belirsiz sayıdaki kişi tarafından algılanabilir olmasını ifade eder. Basın ve yayın yoluyla işlenme ise içeriğin yazılı, görsel, işitsel veya elektronik bir kitle iletişim aracı kullanılarak yayımlanmasıdır.
TCK 215, 216, 217 ve 217/A gibi bazı suçlarda aleniyet zaten suçun temel unsurudur. Bu suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde ayrıca TCK 218’in uygulanması mümkündür. Çünkü kanun koyucu, basın ve yayın araçlarının yayılma gücünü ayrıca cezayı artıran bir durum olarak düzenlemiştir.
Bununla birlikte her aleni açıklama basın ve yayın yoluyla işlenmiş sayılmaz. Kalabalık bir meydanda yapılan konuşma aleni olabilir; ancak somut olayın özelliklerine göre basın ve yayın yoluyla gerçekleştirilmiş olmayabilir.
Haber Verme ve Eleştiri Hakkı Suç Oluşmasını Engeller mi?
TCK 218’in ikinci cümlesi, ifade ve basın özgürlüğü bakımından özel bir güvence içermektedir. Haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.
Bu hüküm, kamu barışının korunması ile Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan düşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğü ve 28. maddesindeki basın özgürlüğü arasında denge kurulmasını amaçlar. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesi de değerlendirmede dikkate alınmalıdır.
Bir açıklamanın haber verme veya eleştiri hakkı kapsamında kalıp kalmadığı belirlenirken genellikle şu ölçütler önem taşır:
Kamusal ilgi ve yarar
Açıklamanın toplumu ilgilendiren güncel bir olay, kamu görevlilerinin faaliyetleri, siyasi gelişmeler, kamu güvenliği veya toplumsal bir tartışma hakkında olması koruma alanını güçlendirebilir.
Olgusal temel ve görünür gerçeklik
Haberciden yargı kararı kesinliğinde ispat beklenmez. Bununla birlikte haberin yayımlandığı anda mevcut kaynaklara göre makul bir araştırma yapılmış olması, bilginin doğruluğuna ilişkin yeterli olgusal dayanak bulunması ve bilinçli biçimde gerçek dışı bilgi üretilmemesi gerekir.
Eleştiri niteliğindeki değer yargıları ise maddi olay iddialarından farklı değerlendirilir. Bir değer yargısının matematiksel kesinlikle ispatı mümkün değildir; ancak tamamen dayanaksız isnatlar eleştiri hakkının kapsamı dışında kalabilir.
İçerik ile kullanılan dil arasındaki bağ
Sert, rahatsız edici veya sarsıcı ifadeler tek başına suç oluşturmaz. Bununla birlikte kullanılan dilin haberin konusu ile düşünsel bağının bulunması, gereksiz kişisel saldırıya veya doğrudan şiddet ve suç çağrısına dönüşmemesi önemlidir.
Açıklamanın bütünü ve bağlamı
Tek bir cümle, başlık veya görüntü kesiti açıklamanın tamamından koparılarak değerlendirilmemelidir. Önceki ve sonraki ifadeler, paylaşımın yapıldığı tarih, toplumsal ortam, konuşmacının amacı ve hedef kitlenin niteliği birlikte incelenmelidir.
Açıklamanın muhtemel etkisi
Temel suçun aradığı koşula göre paylaşımın açık ve yakın tehlike meydana getirip getirmediği veya kamu barışını bozmaya elverişli olup olmadığı somut olgularla ortaya konulmalıdır. Yalnızca açıklamanın bazı kişilerce rahatsız edici bulunması cezalandırma için yeterli değildir.
Haber veya eleştiri etiketi kullanılması, suç işlemeye çağrı yapan ya da kanundaki diğer unsurları taşıyan bir açıklamayı kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez. Aynı şekilde bir düşüncenin sert veya kamu otoritelerine karşı olması da tek başına suç sonucunu doğurmaz.
TCK 218 Bakımından Öne Çıkan Yargıtay Kararları
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 20.05.2025 Tarihli Karar
Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 20 Mayıs 2025 tarihli, 2024/22613 Esas ve 2025/4006 Karar sayılı ilamında; herkese açık bir Facebook grubunda sağlık çalışanlarına yönelik şiddeti teşvik ettiği değerlendirilen paylaşım incelenmiştir.
Daire, suç işlemeye alenen tahrik fiilinin basın ve yayın yoluyla işlendiği gerekçesiyle TCK 218 uyarınca ceza artırımı yapılması gerektiğini belirtmiştir. Ancak sanık aleyhine temyiz bulunmadığından eksik ceza tayini bozma nedeni yapılmamıştır.
Karar, sosyal medya paylaşımlarının somut koşullara göre basın ve yayın yolu kabul edilebileceğini ve TCK 218’in uygulanmamasının eksik ceza sonucunu doğurabileceğini göstermektedir.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 10.02.2025 Tarihli Karar
Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 10 Şubat 2025 tarihli, 2022/5760 Esas ve 2025/989 Karar sayılı ilamında; herkese açık Facebook hesabından yapılan paylaşımın TCK 216/1 kapsamında halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir.
Daire, eylemin basın ve yayın yoluyla gerçekleştirilmesi nedeniyle TCK 216 ile birlikte TCK 218’in uygulanması gerektiğine işaret etmiştir. Bu karar da sosyal medya hesabının açıklık durumu ile paylaşımın içeriğinin ve olay tarihindeki toplumsal koşulların birlikte değerlendirildiğini göstermektedir.
Anayasa Mahkemesinin İfade ve Basın Özgürlüğü Yaklaşımı
Anayasa Mahkemesi, Haci Boğatekin (6) kararında; bir gazetede yayımlanan köşe yazısı nedeniyle TCK 215 kapsamında verilen hapis cezasını incelemiştir. Mahkeme, yazının toplumsal bir meseleye ilişkin olmasını, başvurucunun gazeteci kimliğini, ifadelerin bağlamını ve muhtemel etkilerini dikkate alarak cezalandırmanın ifade ve basın özgürlüklerini ihlal ettiğine karar vermiştir. Kararın künyesi 2020/3630 Başvuru Numarası ve 19 Ekim 2022 tarihidir.
Bu karar doğrudan TCK 218 artırımına ilişkin olmamakla birlikte, TCK 218 uygulanmadan önce temel suçun ifade ve basın özgürlüğü ışığında bütün unsurlarıyla incelenmesi gerektiğini göstermesi bakımından önemlidir.
Soruşturma ve Kovuşturma Süreci Nasıl İşler?
TCK 218’e ilişkin ayrı bir soruşturma süreci bulunmaz. Süreç, işlendiği iddia edilen temel suç üzerinden yürütülür.
Soruşturmanın başlaması
Kamu barışına karşı suçlar kural olarak Cumhuriyet başsavcılığı tarafından resen soruşturulur. İhbar, sosyal medya incelemesi, kurum bildirimi veya kolluk tespiti soruşturmanın başlamasına neden olabilir.
İhbar yapılmış olması, ihbar eden kişinin her durumda suçun doğrudan mağduru veya ceza davasına katılma hakkına sahip olduğu anlamına gelmez. Suçtan doğrudan zarar görme ve katılma koşulları ayrıca değerlendirilir.
Dijital delillerin toplanması
Savcılık veya kolluk birimleri paylaşımın içeriğini, hesabın sahibini, paylaşım tarihini, erişim durumunu ve teknik kayıtları araştırabilir. Gerekli koşullar oluştuğunda bilişim cihazları ve hesap bilgileri hakkında koruma tedbirleri gündeme gelebilir.
Yalnızca kullanıcı adının veya profil fotoğrafının kişiye ait görünmesi, paylaşımın o kişi tarafından yapıldığını kesin olarak göstermeyebilir. Hesaba erişebilen kişiler, cihaz kayıtları, IP ve oturum bilgileri, paylaşımın kabul edilip edilmediği ve diğer teknik veriler birlikte değerlendirilmelidir.
İfade ve savunma
Şüphelinin paylaşımın tamamını ve isnadın hukuki niteliğini görmeden açıklamada bulunması savunmanın eksik kurulmasına neden olabilir. İçeriğin amacı, kaynağı, önceki ve sonraki paylaşımlar, haber veya eleştiri niteliği ve hesabın kullanım biçimi açıklanmalıdır.
Şüpheli; müdafi yardımından yararlanma, isnadı öğrenme, lehine delillerin toplanmasını isteme ve hukuka aykırı delillere itiraz etme haklarına sahiptir.
İddianame ve yargılama
Savcılık yeterli şüphe bulunduğu kanaatine ulaşırsa temel suç ile TCK 218’in birlikte uygulanmasını talep ederek iddianame düzenleyebilir. Görevli mahkeme, temel suçun niteliği ve kanunda öngörülen ceza dikkate alınarak belirlenir. İncelenen suçların önemli bir bölümü bakımından asliye ceza mahkemesi görevli olmakla birlikte TCK 214/2 gibi özel durumlarda ortaya çıkan suçun niteliği görevli mahkemeyi değiştirebilir.
TCK 218’in uygulanması tutuklama sonucunu kendiliğinden doğurmaz. Tutuklama için CMK’nın 100. maddesindeki kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedeni ve ölçülülük koşullarının ayrıca bulunması gerekir.
Kanun yolları
Mahkûmiyet, beraat veya diğer nihai kararlara karşı kararın niteliğine göre istinaf ve temyiz yolları gündeme gelebilir. 1 Haziran 2024 tarihinden itibaren verilen hükümler bakımından istinaf ve temyiz süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Kararın kesinlik durumu ve hangi kanun yoluna tabi olduğu ayrıca incelenmelidir.
Basın Kanunu’ndaki Özel Dava Süreleri
Fiil, 5187 sayılı Basın Kanunu kapsamındaki basılmış eser veya internet haber sitesi yoluyla işlenmişse özel dava açma süreleri gündeme gelebilir.
Basın Kanunu’nun 26. maddesine göre ceza davalarının;
- Günlük süreli yayınlar ve internet haber siteleri yönünden dört ay,
- Diğer basılmış eserler yönünden altı ay
içinde açılması muhakeme şartıdır.
Bu sürelerin başlangıcı, basılmış eserler ve internet haber siteleri bakımından kanunda ayrı şekilde düzenlenmiştir. Kişisel sosyal medya hesabı, yalnızca internet üzerinde bulunması nedeniyle otomatik olarak Basın Kanunu anlamında “internet haber sitesi” sayılmaz. Bu nedenle özel dava açma süresinin uygulanıp uygulanmayacağı yayın türüne ve somut olayın özelliklerine göre belirlenmelidir.
Dijital Delillerde Nelere Dikkat Edilmelidir?
Sosyal medya dosyalarında delilin bağlamından kopması veya paylaşımın sonradan silinmesi sık karşılaşılan sorunlardandır. Bir ekran görüntüsü başlangıç delili olabilir; ancak tek başına hesabın sahibini, içeriğin değiştirilmediğini ve paylaşımın herkese açık olduğunu her zaman kesin biçimde göstermez.
Sağlıklı bir değerlendirme için mümkün olduğunca şu verilerin korunması gerekir:
- Paylaşımın tamamı,
- İnternet adresi ve hesap bilgileri,
- Paylaşım tarihi ve saati,
- Hesabın gizlilik durumu,
- Önceki ve sonraki açıklamalar,
- Görüntü, video veya ses kaydının bütünü,
- Etkileşim, paylaşım ve yorum bilgileri,
- İçeriğin kaynağı,
- Haber amacıyla kullanılmışsa doğrulama için başvurulan belgeler,
- Hesap ve cihaz kullanımını gösteren teknik kayıtlar.
İçeriğin aceleyle silinmesi, teknik kayıtlara ulaşılamamasına veya savunma bakımından önemli olan bağlamın kaybolmasına yol açabilir. Buna karşılık paylaşımın silinmemesi de devam eden bir hukuka aykırılığın etkilerini artırabilir. Bu nedenle nasıl hareket edileceği dosyanın özelliklerine göre hukuki değerlendirme yapılarak belirlenmelidir.
TCK 218 Hakkında Sık Karıştırılan Hususlar
“TCK 218 suçu” şeklinde ayrı bir suç yoktur
Madde, kendisinden önce gelen belirli suçlara bağlı olarak uygulanan ortak ceza artırımı hükmüdür.
Artırım sabit yüzde elli değildir
Kanunda “yarı oranına kadar” ifadesi yer alır. Artırım yüzde elliyi geçemez; uygulanacak oranın somut gerekçeyle belirlenmesi gerekir.
Basın mensubu olmak şart değildir
Herhangi bir kişi, elektronik kitle iletişim aracı üzerinden ilgili temel suçu işlediğinde TCK 218’in muhatabı olabilir.
Her sosyal medya paylaşımı basın-yayın sayılmaz
Hesabın açıklığı, hedef kitle, paylaşımın yayılma kapasitesi ve iletişimin özel mi kamusal mı olduğu araştırılmalıdır.
Her sert eleştiri suç değildir
Rahatsız edici, ağır veya siyasi nitelikteki ifadeler de ifade özgürlüğü kapsamında kalabilir. Ancak doğrudan suç çağrısı, nefret söylemi veya kanundaki diğer unsurları taşıyan açıklamalar yalnızca “eleştiri” olarak adlandırıldıkları için koruma görmez.
Haber aktarmak ile içeriği benimsemek aynı değildir
Bir açıklamanın haber amacıyla aktarılması, eleştirilmesi veya benimsenerek yeniden yayımlanması arasında hukuki fark bulunabilir. Paylaşımın sunuluş biçimi ve eşlik eden yorumlar önemlidir.
TCK 218 her basın suçuna uygulanmaz
Hakaret, iftira, kişisel verilerin açıklanması veya özel hayatın gizliliğinin ihlali gibi suçlar, kendi maddeleri kapsamında değerlendirilir.
Paylaşımın geniş kitleye ulaşması tek başına yeterli değildir
Takipçi veya görüntülenme sayısı önemli olabilir; ancak temel suçun kast, saik, tehlike ve elverişlilik gibi diğer unsurlarının da ispatlanması gerekir.
Hak Kaybı Yaşanmaması İçin Önemli Noktalar
TCK Madde 218’in gündeme geldiği dosyalarda yalnızca paylaşım metnine bakılması yeterli değildir. Özellikle aşağıdaki konuların zamanında incelenmesi önem taşır:
- İddianamede hangi temel suçun isnat edildiği,
- Temel suçun bütün unsurlarının açıklanıp açıklanmadığı,
- Paylaşımın gerçekten sanık tarafından yapılıp yapılmadığı,
- Hesabın ve paylaşımın kamusal niteliği,
- İçeriğin tamamının dosyaya getirtilip getirtilmediği,
- Haber verme ve eleştiri hakkının değerlendirilip değerlendirilmediği,
- Açık ve yakın tehlike veya elverişlilik koşulunun somutlaştırılması,
- TCK 218 artırım oranının gerekçelendirilmesi,
- Basın Kanunu’ndaki özel dava açma süresinin uygulanabilirliği,
- Gerekçeli kararın tebliğ tarihi ve kanun yolu süresi.
Özellikle sosyal medya içeriklerinde paylaşımın bir bölümünün dosyaya alınması, ironi veya eleştiri bağlamının gözden kaçırılması ve hesap sahipliğinin teknik olarak araştırılmaması önemli savunma sorunları doğurabilir.
TCK Madde 218 Kapsamındaki Dosyalarda Hukuki Değerlendirmenin Önemi
TCK 218; kamu barışının korunması ile ifade ve basın özgürlüğünün güvence altında tutulması gereken hassas bir alanda uygulanmaktadır. Bir açıklamanın rahatsız edici bulunması, siyasi nitelik taşıması veya sosyal medyada yayılması tek başına cezai sorumluluk için yeterli değildir. Buna karşılık suç işlemeye çağrı, toplumsal kesimler arasında kin ve düşmanlık yaratmaya elverişli söylem veya kanunda aranan diğer unsurların basın ve yayın araçlarıyla gerçekleştirilmesi cezanın artırılmasına neden olabilir.
Bu nedenle paylaşımın içeriği, amacı, yayımlandığı ortam, hedef kitlesi, olay tarihindeki toplumsal koşullar, meydana gelen veya ortaya çıkması muhtemel etki ve temel suçun özel unsurları birlikte değerlendirilmelidir. Her dosyanın kendi şartlarına göre incelenmesi gerekir ve hukuki sonuç somut olayın özelliklerine göre değişebilir.
Soruşturma veya kovuşturma sırasında yapılan eksik açıklamalar, dijital delillerin korunmaması, Basın Kanunu’ndaki özel sürelerin gözden kaçırılması ya da kanun yolu süresinin geçirilmesi telafisi güç hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle TCK Madde 218’in uygulandığı veya uygulanmasının talep edildiği dosyalarda profesyonel hukuki destek alınması önem taşır.
